Polska należy do krajów o najwyższym wskaźniku zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) w Europie Środkowej. W 2024 roku odnotowano 793 przypadki – to wzrost o ponad 500 względem 2019 roku. Alarmujące jest to, że już w styczniu i lutym 2024 zgłoszono 31 nowych infekcji, co wskazuje na rosnące zagrożenie.

– Polska jest endemicznym krajem występowania KZM. Turyści przyjeżdżający do nas otrzymują rekomendację szczepienia – mówi dr Łukasz Durajski, ekspert wakcynologii.

Kleszcze już nie tylko w lesie – zagrożenie w miastach i domach

Zmiany klimatyczne i migracje kleszczy sprawiają, że ryzyko ukąszenia istnieje nie tylko w lasach, ale też w parkach, ogrodach, a nawet w domach. Szczególnie narażeni są właściciele zwierząt domowych, które przenoszą pasożyty.

– Psy i koty „transportują” kleszcze na sierści. Nie zawsze się wbijają, ale mogą spaść w domu, ogrodzie czy na podwórku – tłumaczy dr Durajski.

Z raportu UW i Instytutu Praw Pacjenta wynika, że choć 92,3% właścicieli zwierząt jest świadomych ryzyka KZM, tylko 11,8% jest zaszczepionych. Dla całego społeczeństwa wskaźnik szczepień wynosi zaledwie 10%.

Dlaczego Polacy się nie szczepią? Brak wiedzy i koszty

Główne powody niskiej wyszczepialności to:

• 40,7% Polaków nie wie o istnieniu szczepionki,

• 30% nie czuje się zagrożonych,

• 15% uważa koszty za barierę.

Tymczasem w Austrii i Niemczech, dzięki powszechnym programom szczepień, wyszczepialność sięga 80%, co drastycznie zmniejszyło liczbę ciężkich przypadków.

KZM groźniejsze niż borelioza – powikłania neurologiczne i śmierć

Kleszczowe zapalenie mózgu może prowadzić do:

• zapalenia opon mózgowych,

• uszkodzenia pnia mózgu,

• porażeń,

• śmierci.

Nawet łagodny przebieg nie gwarantuje braku powikłań – objawy neurologiczne mogą pojawić się po latach.

Nowe możliwości szczepień – farmaceuci mogą już szczepić

Od 14 lutego 2024 farmaceuci w Polsce mogą szczepić dorosłych przeciwko KZM. To duże ułatwienie, bo wcześniej wymagana była wizyta u lekarza POZ.

– Teraz pacjent może od razu zaszczepić się w aptece, bez kolejki w przychodni – mówi farmaceutka Martyna Szaniawska.

Kto powinien się zaszczepić?

Szczepienie zaleca się:

• właścicielom zwierząt,

• osobom aktywnym na świeżym powietrzu,

• dzieciom (od 1. roku życia) i seniorom,

• mieszkańcom wsi i terenów zielonych.

Schemat szczepienia obejmuje 3 dawki, przy czym już 2 dawki dają 90% ochrony.