W województwie świętokrzyskim jest kilka dużych szlaków tematycznych. Na każdym  znajdziemy miejsca na swój sposób niezwykłe i o ciekawej historii. 

Świętokrzyski Szlak Archeo-Geologiczny

Największą trasą w województwie jest Świętokrzyski Szlak Archeo-Geologiczny, w skład którego wchodzi ponad 20 wyjątkowych geostanowisk, które obrazują prahistorię regionu i całego kontynentu. W miejscach takich jak Kamieniołom Zachełmie, Rezerwaty Wietrznia czy Kadzielnia oraz Jaskinia Raj zajrzymy do początków życia na ziemi, zobaczymy miliony lat odciśnięte w skałach. Dzięki przewodnikom i informacjom każdy zwiedzający opuści szlak bogatszy o wiele faktów i ciekawostek.

Szczególnym miejscem Szlaku Archeo-Geo jest Bałtów, w którym stworzono prawdziwą polską stolicę dinozaurów. Zgromadzono tam modele świata organizmów jakie żyły na przestrzeni dziejów Ziemi. Są one wykonane z dużą pieczołowitością, obrazują dużą różnorodność i stopniowy rozwój tej grupy zwierząt w kolejnych okresach geologicznych.

W Bałtowie możemy również zobaczyć unikalną kolekcję minerałów i skamieniałości oraz zbiór skalnych powierzchni z autentycznymi tropami wczesnojurajskich dinozaurów z rejonu Szydłowca.

Szlak Budowli Obronnych

Z historią można spotkać się również na Szlaku Budowli Obronnych wiodącym trasą: Sandomierz – Lipnik – Klimontów – Ujazd – Iwaniska – Staszów – Szydłów – Chmielnik – Jędrzejów – Sobków – Chęciny – Kielce – Bodzentyn. W każdej z tych miejscowości znajduje się budowla – większa lub mniejsza, w lepszym lub gorszym stanie, która kilka wieków temu była niezwykle ważna dla obrony świętokrzyskich miejscowości, a nawet obrony całego państwa.

Najbardziej znanymi punktami szlaku są oczywiście Ujazd ze wspaniałym Zamkiem Krzyżtopór, który ponownie pięknieje, dzięki inwestycjom z dofinansowaniem unijnym oraz Zamek w Chęcinach, na którym obecnie przeprowadzane są duże prace remontowe.

Szlak Architektury Drewnianej

Kilkaset lat temu budowle, które nie służyły obronie, powstawały z drewna. W naszym regionie pozostało ich wiele, a aby podkreślić ich wyjątkowość stworzony został Szlak Architektury Drewnianej. Znajdują się na nim obiekty w takich miejscowościach jak Gliniany, Ruda Kościelna, Opatów, Łoniów, Niekrasow, Zborówek, Busko Zdrój, Chotelek Zielony, Chmielnik, Jędrzejów, Mnichów, Nagłowice i Kossów.

Turyści znajdą w nich takie perełki architektury drewnianej jak kościół pw. św. Idziego w Zborówku, najstarszy, z pewnym datowaniem, drewniany kościół w Polsce, pochodzący prawdopodobnie z końca XV wieku. W kościele z XVI wieku w Chotelku Zielonym zobaczyć można natomiast gotycką kropielnicę i późnorenesansową ambonę, które są prawdziwą gratką dla miłośników historii.

Szlak Zabytków Techniki

Tereny obecnego województwa świętokrzyskiego należały niegdyś do Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Mnóstwo pozostałości wielkich kuźni i nie tylko można znaleźć na Szlaku Zabytków Techniki, na którym znajdują się takie miejscowości jak Stara Kuźnica, Końskie, Maleniec, Sielpia Wielka, Bobrza, Samsonów, Skarżysko-Kamienna, Starachowice, Brody i Nietulisko.

W Starej Kuźnicy zobaczyć można jedyną w Polsce, zachowaną w pierwotnej postaci, kuźnię mechaniczną z miechami i młotem napędzanym przez koło wodne. W Sielpii znajdują się pozostałości jednego z największych w Polsce zakładów przemysłowych, a w Samsonowie i Bobrzy ruiny wielkich pieców i hut.

Ogromną ilość zbiorów dotyczących nauki i techniki, szczególnie na Ziemi Świętokrzyskiej można znaleźć w Muzeum Przyrody i Techniki Ekomuzeum im. Jana Pazdura w Zakładzie Wielkopiecowym z 1899 roku. Najcenniejszym obiektem muzeum jest Zespół Wielkopiecowy z pierwszej połowy XIX wieku, który jest najlepiej zachowanym kompleksem zakładów hutnictwa żelaza w Europie.

Świętokrzyski Szlak Literacki

W naszym województwie nie brakuje również „bardziej romantycznych” tras. Do takich należy Świętokrzyski Szlak Literacki, w którym znajdują się Skarżysko-Kamienna, Suchedniów, Oblęgorek, Strawczyn, Kielce, Domaszowice, Leszczyny, Ciekoty, Święta Katarzyna i Bieliny. Z tymi miejscowościami związane były takiej postacie jak Henryk Sienkiewicz, Stefan Żeromski, Bolesław Prus, Leopold Staff, Gustaw Herling Grudziński, Walery Przyborowski, Edmund Niziurski czy Adolf Dygasiński.

W muzeach utworzonych w niektórych z tych miejscowości znajdziemy pamiątki po wielkich twórcach, dowiemy się, jak tworzyli i jaki ślad zostawili w swoich pracach o Świętokrzyskim.

Źródło: Wrota Świętokrzyskie