Zatrzymany za pochwalanie zamachu na krakowskim rynku – mieszkańcowi gminy Masłów grozi rok więzienia

Funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w Kielcach zatrzymali w minioną niedzielę 34-letniego mieszkańca gminy Masłów, który na jednym z portali społecznościowych publicznie pochwalał zamach z 7 listopada na krakowskim Rynku oraz groził popełnieniem podobnego przestępstwa. Mężczyzna usłyszał już zarzut z art. 255 § 3 Kodeksu karnego, za który grozi kara do roku pozbawienia wolności.

Jak policja ustaliła autora niepokojącego wpisu w mediach społecznościowych?

Informacja o niepokojącym komentarzu zamieszczonym w mediach społecznościowych wpłynęła do policjantów za pośrednictwem Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości. Na tej podstawie funkcjonariusze wydziału kryminalnego Komisariatu Policji I wspólnie z policjantami Referatu Patrolowo-Wywiadowczego Sztabu Komendy Miejskiej Policji pojechali złożyć służbową wizytę w miejscu zamieszkania mężczyzny. Sprawne działania służb doprowadziły do zatrzymania 34-latka jeszcze tego samego dnia.

Nietrzeźwy 34-latek tłumaczył, że jego wpis miał być żartem

Podczas interwencji zatrzymany mieszkaniec gminy Masłów był nietrzeźwy – badanie wykazało blisko 1,5 promila alkoholu w jego organizmie. Mężczyzna tłumaczył policjantom, że nie kontrolował tego, co publikuje, ponieważ był pijany. Twierdził również, że jego wpis miał być żartem i nie zamierzał naśladować sprawcy zamachu. Po zatrzymaniu trafił do policyjnego pomieszczenia dla osób zatrzymanych, a gdy wytrzeźwiał, usłyszał zarzut publicznego pochwalania popełnienia przestępstwa.

Jakie środki zapobiegawcze zastosowano wobec podejrzanego?

Wobec 34-latka zastosowano środki zapobiegawcze w postaci poręczenia majątkowego, zakazu opuszczania kraju oraz dozoru Policji. Mężczyzna ma obowiązek stawiać się w wyznaczonym komisariacie cztery razy w tygodniu. O dalszym losie podejrzanego zadecyduje sąd, a za zarzucane mu przestępstwo grozi kara do roku pozbawienia wolności.

Internet nie jest przestrzenią wolną od odpowiedzialności – stanowczy apel policji

Policjanci przypominają, że internet nie jest przestrzenią wolną od odpowiedzialności. Każdy opublikowany komentarz, wpis czy udostępniona treść może nieść za sobą realne konsekwencje prawne. Szczególnie niepokojące i haniebne są wszelkie przejawy pochwalania przemocy czy kierowania gróźb wobec innych osób. Funkcjonariusze stanowczo potępiają tego rodzaju zachowania i zapewniają, że na wszelkie sygnały dotyczące podobnych treści będą reagować zdecydowanie.

Nie ma przyzwolenia na publiczne pochwalanie aktów terroru ani grożenie popełnieniem przestępstw. Przypadek nieodpowiedzialnego 34-latka dobitnie pokazuje, że w internecie nikt nie jest anonimowy, a pozornie lekkomyślny komentarz może mieć bardzo poważne konsekwencje – informuje Komenda Miejska Policji w Kielcach.

Mieszkańcy bloku przy ul. Spółdzielczej 87 w Skarżysku-Kamiennej jako pierwsi w mieście korzystają z gruntowych pomp ciepła, które od sezonu grzewczego 2026/2027 ogrzewają budynek i podgrzewają wodę użytkową. Inwestycja zakończyła się sukcesem – pierwsze wyniki potwierdzają, że ogrzewanie będzie tańsze i bardziej ekologiczne, a cały koszt zwróci się po około 4,5 roku.

Jak działa instalacja gruntowych pomp ciepła przy Spółdzielczej 87

Kilkadziesiąt metrów pod powierzchnią ziemi temperatura przez cały rok utrzymuje się na poziomie około 10°C – dzięki temu zimą grunt jest znacznie cieplejszy niż powietrze na zewnątrz. Właśnie tę właściwość wykorzystuje nowoczesna instalacja zamontowana przy bloku. Obok budynku wykonano 20 odwiertów o głębokości około 100 metrów, w których umieszczono specjalne sondy. Krążący w nich płyn glikol odbiera ciepło z gruntu i transportuje je do urządzeń znajdujących się w piwnicy budynku.

W piwnicy pracują dwie pompy ciepła o łącznej mocy 88 kW, które podnoszą temperaturę i ogrzewają wodę w grzejnikach oraz ciepłą wodę w kranach. Zapas na godziny największego zużycia gromadzą zbiorniki o pojemności 1 400 i 2 000 litrów. Około trzech czwartych ciepła pochodzi bezpłatnie z gruntu, a resztę stanowi prąd potrzebny do pracy pomp. Ten w mniej więcej połowie wytwarzany jest przez 76 paneli fotowoltaicznych o mocy 38 kW, które zamontowano na dachu bloku.

Pierwsze oszczędności – ile kosztuje podgrzanie ciepłej wody

Instalacja działa od początku obecnego sezonu grzewczego, a pierwsza kontrola przyniosła obiecujące wyniki. Okazało się, że prąd potrzebny do podgrzania 1 m³ ciepłej wody kosztuje około 18 zł – dotychczas mieszkańcy płacili za to 60 zł. To znacząca różnica, która realnie odciąży domowe budżety. Informację o tym, o ile tańsze będzie samo ogrzewanie, poznamy po zakończeniu okresu grzewczego. Pewne jest natomiast, że cała inwestycja zwróci się po około 4,5 roku.

Badania gruntu zamiast działania „na oko”

Poprzednia zima pokazała, że część instalacji z gruntowymi pompami ciepła w Polsce nie osiąga zakładanej mocy – najczęściej dlatego, że odwierty wykonano bez dokładnego zbadania podłoża. Przy Spółdzielczej 87 postawiono na rzetelne przygotowanie. Inwestycję poprzedził próbny odwiert na głębokość 100 metrów wykonany w maju 2026 roku, a po zrealizowaniu wszystkich odwiertów przeprowadzono 72-godzinny test reakcji termicznej (TRT), który zmierzył przewodność cieplną skał pod budynkiem. Wyniki okazały się lepsze, niż pierwotnie zakładano.

Kilkulatnie przygotowania i zaangażowanie mieszkańców

Pierwsze rozmowy o odnawialnych źródłach energii mieszkańcy prowadzili już w latach 2021–2023. W 2024 roku powstała koncepcja techniczna, w której spośród kilku wariantów wybrano gruntowe pompy ciepła. Następnie przyszedł czas na wniosek o grant, zebrania, pytania i dyskusje, aż do uchwały właścicieli o inwestycji i kredycie.

– Każdy człowiek poszukuje oszczędności, ale kluczem była rzetelna wiedza – powiedział przedstawiciel Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. – Trzeba było wielu spotkań z mieszkańcami, podczas których tłumaczyliśmy cały proces. Zaczęło się od grupy zaangażowanych osób, a następnie przeszło w formalne procedury, zebrania i uchwały.

Prace budowlane trwały od czerwca do sierpnia 2026 roku. Obecny sezon grzewczy blok rozpoczął już z własnym źródłem ciepła.

Koszt inwestycji i finansowanie – milion złotych, połowa z grantu

Cała inwestycja kosztowała około miliona złotych brutto. Wspólnota pozyskała Grant OZE z Banku Gospodarstwa Krajowego w wysokości 431 481 zł, co stanowi 50% kosztów netto. Pozostałe wydatki pokrywa kredyt bankowy, spłacany z oszczędności na kosztach ciepła. Co ciekawe, mieszkańcy zdecydowali, że opłaty za lokale na razie się nie zmienią, choć pierwsze wyniki pozwoliłyby już je obniżyć. Zaoszczędzone pieniądze trafią na szybszą spłatę kredytu oraz inne remonty budynku.

Własne ogrzewanie, własne decyzje

– Jesteśmy gospodarzami własnego ogrzewania. Sami decydujemy, kiedy je włączamy, nawet jeśli chłodniejsze dni zdarzą się w środku lata – podkreślają członkowie Zarządu Wspólnoty. To istotna zmiana dla mieszkańców, którzy zyskali pełną kontrolę nad systemem grzewczym budynku.

Kto realizował inwestycję przy ul. Spółdzielczej 87

Inwestycję przygotował i przeprowadził Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej Spółdzielcza 87 we współpracy z zarządcą budynku – firmą Klimek Nieruchomości ze Skarżyska-Kamiennej, która odpowiadała za obsługę formalną, pozyskanie środków i sprawy organizacyjne. Wykonanie oraz wsparcie merytoryczne zapewnił Damian Wesołowski z firmy Naturalnie.OZE, odwierty wykonała firma Pan Studniarz, pompy dostarczyła firma Goleniewski, a badanie gruntu przeprowadziło ILUMI Geothermal. Projekty opracowali mgr inż. Jakub Stradowski i mgr inż. Grzegorz Rutkowski.

Przykład Spółdzielczej 87 pokazuje, że nowoczesne, ekologiczne ogrzewanie jest w zasięgu także zwykłego bloku z lat ubiegłych – pod warunkiem dobrego przygotowania, rzetelnych badań i zaangażowania samych mieszkańców.

Niemal 61 tysięcy wizyt lekarskich i badań diagnostycznych przepadło w województwie świętokrzyskim od początku stycznia do końca września. Pacjenci zapisani do poradni specjalistycznych po prostu nie stawili się na umówione terminy i nie odwołali ich wcześniej. Narodowy Fundusz Zdrowia bije na alarm i przypomina, że każda rezygnacja zgłoszona odpowiednio wcześnie pozwala skorzystać z wizyty innemu choremu, który czeka w kolejce.

Nieodwołane wizyty u ortopedy to największy problem w regionie

Najwięcej niewykorzystanych terminów w województwie świętokrzyskim dotyczyło ortopedii i traumatologii narządu ruchu – przepadło tam ponad 16,3 tysiąca wizyt. Drugie miejsce pod tym względem zajęła okulistyka, gdzie pacjenci nie zgłosili się na ponad 7,7 tysiąca umówionych konsultacji. Trzecie miejsce na niechlubnej liście przypadło neurologii z wynikiem przekraczającym 7,2 tysiąca nieodwołanych terminów.

Problem dotyczy również badań diagnostycznych finansowanych przez NFZ. – Skala nieodwołanych wizyt wciąż jest znacząca w regionie świętokrzyskim. Z naszych analiz wynika, że wielu pacjentów nie przychodzi na umówione spotkania. Np. na zaplanowany rezonans magnetyczny w tym roku nie przyszło niemal 1300 osób, na badanie tomografem komputerowym ponad 1400. Dlatego cały czas apelujemy o danie szansy na zdrowie innym – gdy sami nie możemy skorzystać z badań lub konsultacji – podkreśla  Marta Pietrasiak, dyrektor NFZ w Kielcach, cytowana przez TVP3 Kielce.

Które powiaty świętokrzyskie mają największy odsetek przepadających terminów?

Procentowo najgorzej sytuacja wygląda w powiecie kazimierskim, gdzie nie wykorzystano 8,41 procent wszystkich zapisanych wizyt. Tuż za nim plasuje się powiat sandomierski ze wskaźnikiem na poziomie 7,30 procent. Dla porównania, najlepiej pod tym względem wypadły powiat włoszczowski z zaledwie 1,47 procent nieodwołanych terminów oraz powiat jędrzejowski, gdzie odsetek ten wyniósł 1,80 procent.

W dłuższej perspektywie NFZ dostrzega jednak poprawę. W 2020 roku w regionie na umówione badania lub konsultacje nie zgłosiło się 6,36 procent zapisanych pacjentów. W 2025 roku odsetek ten spadł do 4,97 procent, co oznacza, że świadomość pacjentów powoli rośnie, choć skala problemu nadal pozostaje duża.

SMS z przypomnieniem o wizycie – jak działa system NFZ?

Aby ograniczyć liczbę nieodwołanych wizyt lekarskich, NFZ wysyła pacjentom przypomnienia SMS na trzy–cztery dni przed terminem. Wiadomości dotyczą wizyt pierwszorazowych oraz wybranych badań i zabiegów, między innymi konsultacji kardiologicznych i ortopedycznych, a także gastroskopii, kolonoskopii, tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego. Warunkiem otrzymania takiego powiadomienia jest podanie podczas rejestracji poprawnego numeru telefonu komórkowego.

Skala wysyłanych przypomnień jest imponująca – w tym roku Fundusz wysłał już w całej Polsce ponad 22 miliony SMS-ów. W ubiegłym roku liczba ta przekroczyła 25 milionów wiadomości. System ma realny wpływ na redukcję liczby przepadających terminów, jednak wciąż nie rozwiązuje problemu całkowicie.

Centralna e-rejestracja sposobem na odwoływanie wizyt przez internet

Ograniczyć liczbę niewykorzystanych terminów u specjalistów ma również centralna e-rejestracja, która umożliwia zapisywanie się i odwoływanie wizyt przez internet. Za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta oraz aplikacji mojeIKP można obecnie zapisać się na pierwszą wizytę u kardiologa z e-skierowaniem, a także na profilaktyczną mammografię i test HPV HR.

NFZ zapowiada dalszą rozbudowę systemu. Od 1 lutego 2027 roku centralna e-rejestracja obejmie również świadczenia z zakresu chorób zakaźnych, endokrynologii, gruźlicy i chorób płuc, hepatologii, immunologii, leczenia chorób naczyń, nefrologii oraz neonatologii. To kolejny krok w kierunku usprawnienia dostępu do świadczeń i ograniczenia zjawiska przepadających wizyt.

Dane z całego ubiegłego roku pokazują ogromną skalę zjawiska – w samym województwie świętokrzyskim nie wykorzystano wówczas 71 tysięcy umówionych terminów, a w całej Polsce – 2,4 miliona wizyt i badań. Tegoroczny bilans Świętokrzyskiego po zaledwie dziewięciu miesiącach zbliża się już do wyniku za cały 2025 rok, co pokazuje, że temat pozostaje jednym z największych wyzwań organizacyjnych publicznej służby zdrowia.

Część pływalni Perła w Nowinach zostanie ponownie otwarta od środy

Część pływalni Perła w Nowinach zostanie ponownie otwarta dla mieszkańców od środy, 11 listopada. Decyzja o wznowieniu działalności części basenowej zapada po miesiącach utrudnień związanych z przebudową wieży basenowej, budową podjazdów dla niepełnosprawnych oraz modernizacją wentylacji. Mimo pozytywnej informacji dla miłośników pływania, zjeżdżalnia nadal pozostanie zamknięta, a jej otwarcie zaplanowano na połowę grudnia tego roku.

Godzina otwarcia basenu w Nowinach i harmonogram prac

Jak poinformował Łukasz Gryń, wójt Nowin, na antenie Radia Kielce, część basenowa pływalni Perła zostanie udostępniona użytkownikom już o godzinie 6:00 rano w środę. Oznacza to, że od samego rana mieszkańcy gminy Nowiny oraz okolic będą mogli ponownie korzystać z niecki basenowej i pozostałych dostępnych atrakcji obiektu. Wyłączenie z użytkowania zjeżdżalni wynika z prowadzonych tam ostatnich prac wykończeniowych, które nie zostały jeszcze zakończone.

Kiedy zjeżdżalnia na pływalni Perła będzie dostępna?

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez wójta, prace przy zjeżdżalni mają zakończyć się w połowie grudnia tego roku. – Trwają tam ostatnie prace wykończeniowe. Myślę jednak, że w połowie przyszłego miesiąca każdy, kto odwiedzi basen, będzie zadowolony z tego, co zobaczy. Perła stanie się komfortowa i bezpieczna dla wszystkich użytkowników – przekazał Łukasz Gryń w Radiu Kielce. Słowa wójta wskazują, że zakres modernizacji ma znacząco podnieść standard obiektu oraz jego dostępność, co jest istotne szczególnie dla osób z niepełnosprawnościami.

Zakres modernizacji pływalni Perła i źródła finansowania

Łączny koszt prac modernizacyjnych w Gminnym Ośrodku Kultury Perła i basenie wynosi prawie 4 mln zł. Na realizację inwestycji gmina pozyskała 1 mln zł rządowego dofinansowania z programu Polski Ład, natomiast reszta środków pochodzi z budżetu gminy Nowiny. Tak duży zakres robót obejmuje nie tylko samą pływalnię, ale również przebudowę wieży basenowej i modernizację systemu wentylacji, co ma bezpośrednio wpłynąć na komfort korzystania z obiektu przez cały rok.

Dlaczego modernizacja pływalni w Nowinach trwa dłużej niż planowano?

Pierwotnie modernizacja pływalni miała zakończyć się w styczniu tego roku, jednak harmonogram prac uległ znacznemu przesunięciu. Przyczyną opóźnień była sytuacja związana z wykonawcą wybranym w pierwszym przetargu, który z uwagi na ogłoszenie stanu upadłości nie podjął się realizacji zadania. Dopiero powtórzony przetarg rozstrzygnięto w lipcu, co umożliwiło wznowienie robót budowlanych i modernizacyjnych na terenie obiektu. To wyjaśnia, dlaczego pełne otwarcie pływalni, w tym udostępnienie zjeżdżalni, nastąpi dopiero pod koniec roku.

Wędrowiec Świętokrzyski 2026 rozdany: Michał Poros i Ryszard Garus wśród wyróżnionych laureatów

Podczas uroczystości z okazji Światowego Dnia Turystyki 2026, która odbyła się 9 listopada w Ciekotach, wręczono prestiżowe statuetki „Wędrowca Świętokrzyskiego” najbardziej zasłużonym postaciom i podmiotom regionu. Nagroda Marszałka Województwa Świętokrzyskiego, przyznana już po raz 28., trafiła między innymi do Michała Porosa oraz Ryszarda Garusa, aby docenić ich wieloletni wkład w budowanie oferty turystycznej województwa. Wydarzenie to stanowiło kluczowe podsumowanie sezonu i moment uhonorowania ludzi tworzących turystyczną markę regionu, promując bogactwo, jakie ma do zaoferowania Świętokrzyskie wszystkim odwiedzającym.

Kto otrzymał tytuł Osobowość turystyczna w regionie świętokrzyskim?

W kategorii Osobowość turystyczna triumfował Michał Poros, pełniący funkcję kierownika Centrum Geoedukacji Geonatura Kielce. Ten rodowity kielczanin jest absolwentem Technikum Geologicznego oraz Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Od ponad dwóch dekad z ogromnym zaangażowaniem promuje walory stolicy regionu oraz całego województwa. Jako przewodniczący Zarządu Stowarzyszenia Gmin „Geopark Świętokrzyski”, odegrał kluczową rolę w procesie starania się o prestiżowy status Światowego Geoparku UNESCO, który region ostatecznie uzyskał. Michał Poros to także wykwalifikowany przewodnik świętokrzyski PTTK, szkoleniowiec i ceniony animator, który sprawia, że dziedzictwo geologiczne staje się fundamentem dla rozwoju edukacji i turystyki międzynarodowej.

Za jakie zasługi przyznano nagrodę Super Wędrowiec Świętokrzyski?

Tytułem „SUPER WĘDROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI” uhonorowano Ryszarda Garusa, wybitnego krajoznawcę i przewodnika, który od ponad 50 lat popularyzuje lokalne dziedzictwo. Do jego najważniejszych osiągnięć należy rozwój regionalnej infrastruktury turystycznej – w ciągu blisko pół wieku zaprojektował on i odnowił setki kilometrów szlaków pieszych i rowerowych. Jest on autorem lub współautorem co najmniej 50 publikacji, w tym atlasów, map oraz przewodników, a także aktywnym promotorem regionu w mediach. Jako prezes Stowarzyszenia „Ziemia Świętokrzyska” oraz współpracownik Uniwersytetu Trzeciego Wieku „Ponad Czasem”, zainicjował akcję „Aktywny Senior”. W jej ramach prowadzi społecznie kilkadziesiąt wycieczek rocznie, dbając o integrację i zdrowie osób starszych. Warto dodać, że w 2025 roku został on również laureatem Nagrody Miasta Kielce.

Jakie znaczenie ma Światowy Dzień Turystyki dla województwa świętokrzyskiego?

Obchody w Ciekotach nawiązywały do tradycji Światowego Dnia Turystyki, święta ustanowionego w 1979 roku z inicjatywy organizacji działającej z ramienia ONZ. Spotkanie było okazją do wręczenia nagród w sumie w pięciu kategoriach, które trafiły do rąk osób, organizacji, samorządów oraz przedsiębiorców. Wyróżnienia odebrały także najczęściej odwiedzane miejsca w regionie, które w minionym sezonie cieszyły się największą popularnością. Gala stanowiła doskonały moment na przypomnienie, jak istotną rolę w promocji województwa świętokrzyskiego odgrywają ludzie z pasją, tacy jak tegoroczni laureaci statuetki „Wędrowca Świętokrzyskiego”.

W województwie świętokrzyskim przepadło prawie 61 tysięcy wizyt lekarskich w 2024 roku. Dane te pochodzą z najnowszego raportu Narodowego Funduszu Zdrowia, który wskazuje, że pacjenci umówieni na konsultacje w placówkach medycznych nie stawili się na umówione terminy, nie odwołując ich wcześniej.

Skala problemu nieodwołanych wizyt lekarskich w regionie świętokrzyskim

Jak wynika z informacji przekazanych przez Radio Kielce, w minionym roku w województwie świętokrzyskim zmarnowanych zostało blisko 61 tysięcy terminów. Chodzi o sytuacje, w których pacjenci zarezerwowali wizytę u specjalisty lub lekarza pierwszego kontaktu, a następnie nie pojawili się w gabinecie i nie poinformowali placówki o rezygnacji z konsultacji.

Najwięcej nieodwołanych wizyt dotyczyło poradni specjalistycznych, gdzie pacjenci często czekają na termin miesiącami. Każdy taki przypadek oznacza, że inny chory, który potrzebowałby pomocy, nie mógł skorzystać ze zwolnionego miejsca, ponieważ zostało ono zarezerwowane dla kogoś, kto się nie stawił.

Które placówki medyczne odnotowały najwięcej nieodwołanych wizyt?

Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że problem dotyczy zarówno podstawowej opieki zdrowotnej, jak i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. W skali całego kraju liczba przepadłych terminów idzie w miliony, jednak w samym tylko województwie świętokrzyskim skala zjawiska jest znacząca i negatywnie wpływa na dostępność świadczeń zdrowotnych.

Eksperci zwracają uwagę, że nieodwoływanie wizyt lekarskich wydłuża kolejki i generuje realne koszty dla systemu ochrony zdrowia. Każdy zarezerwowany, a niewykorzystany termin to strata zarówno dla placówki, jak i dla innych pacjentów oczekujących na konsultację.

Dlaczego pacjenci nie odwołują umówionych wizyt lekarskich?

Przyczyny takiego stanu rzeczy bywają różne. Część pacjentów zapomina o terminie, inni rezygnują z wizyty, gdy objawy ustąpią, a jeszcze inni nie wiedzą, że odwołanie wizyty jest możliwe w prosty sposób – telefonicznie, przez internet lub osobiście w rejestracji placówki.

Specjaliści podkreślają, że świadomość pacjentów w tym zakresie jest wciąż niewystarczająca. Tymczasem jedno szybkie połączenie telefoniczne z przychodnią pozwala zwolnić termin innemu choremu, który pilnie potrzebuje konsultacji.

Jak odwołać wizytę lekarską i dlaczego to takie ważne?

Placówki medyczne w województwie świętokrzyskim zachęcają pacjentów do tego, by każdorazowo informowali o niemożności stawienia się na umówiony termin. Odwołanie wizyty lekarskiej nie wiąże się z żadnymi konsekwencjami ani opłatami, a jednocześnie daje szansę innym osobom oczekującym w kolejce.

– Pacjent, który nie może przyjść na wizytę, powinien jak najszybciej nas o tym poinformować. Wtedy możemy zaproponować ten termin komuś innemu – podkreślają pracownicy placówek medycznych cytowani przez Radio Kielce.

Reasumując, przepadające wizyty lekarskie to problem, który dotyka cały system opieki zdrowotnej. Odpowiedzialne podejście pacjentów do umówionych terminów może znacząco skrócić czas oczekiwania na konsultacje i poprawić dostępność świadczeń dla wszystkich mieszkańców regionu.