Owczarki niemieckie hodowane do pracy są bardziej ciekawskie i mniej neurotyczne niż psy tej samej rasy hodowane do wystaw. Nowe badanie przeprowadzone przez Uniwersytet w Uppsali oraz Szwedzki Uniwersytet Nauk Rolniczych wykazało, że różnice te są widoczne nie tylko w zachowaniu czworonogów, ale także w ich genach. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Animal Genetics”.

Czym jest test oceny psychiki psa (DMA) i jak bada zachowanie owczarków niemieckich

Do pomiaru zachowania psów wykorzystano wystandaryzowany test behawioralny o nazwie Dog Mentality Assessment (DMA). Podczas testu psy konfrontowane są z różnorodnymi sytuacjami – sprawdza się między innymi, jak reagują na zaproszenie do zabawy, zagrażające postacie przypominające duchy oraz kontakt z nieznajomą osobą. Obecnie większość owczarków niemieckich w Szwecji przechodzi test DMA. W badaniu naukowcy przeanalizowali dane pochodzące od około 23 000 owczarków niemieckich.

Zachowanie owczarka niemieckiego ma ogromne znaczenie praktyczne, ponieważ psy tej rasy pełnią funkcje psów pracujących – wykorzystuje się je na przykład w policji czy siłach obronnych. Hodowla zwierząt o odpowiednich cechach bywa trudna i kosztowna, dlatego lepsze zrozumienie genetyki leżącej u podstaw tych cech może pomóc w jej udoskonaleniu.

Dwie populacje owczarków niemieckich w Szwecji i ich różnice genetyczne

Badacze wykazali, że populacja owczarków niemieckich w Szwecji składa się z dwóch grup: jednej hodowanej głównie ze względu na wygląd oraz drugiej przeznaczonej do pełnienia funkcji psów pracujących. Jak wyjaśnia Kerstin Lindblad-Toh, profesor genomiki porównawczej na Uniwersytecie w Uppsali i jedna z kierowniczek badania, hodowcy psów pracujących wyselekcjonowali i wyhodowali te zwierzęta, które naprawdę lubią pracę.

– Hodowcy psów pracujących wyselekcjonowali i wyhodowali te, które naprawdę lubią pracę; to dla nich trochę jak gra. To ciekawe, że teraz widzimy, że ta selektywna hodowla rzeczywiście doprowadziła do różnic między psami pracującymi a wystawowymi wśród owczarków niemieckich – różnic, które można zaobserwować zarówno na poziomie behawioralnym, jak i genetycznym – powiedziała Lindblad-Toh, cytowana w materiale źródłowym.

Geny związane z ciekawością i neurotycznością u psów i ludzi

Po przeprowadzeniu testów DMA naukowcy pobrali próbki krwi od 373 owczarków niemieckich, aby zmapować ich genomy. Okazało się, że w genomach psów istnieją obszary, w których widoczne są różnice w zależności od tego, jak ciekawskie lub chętne do zabawy są zwierzęta. Dzięki temu udało się zidentyfikować część genów u psów pracujących, które powiązane są z ciekawością i skłonnością do zabawy.

Co istotne, badania nad ludźmi również wykazały związki między genami a zachowaniem. Niektóre z genów powiązanych teraz z zachowaniem owczarków niemieckich były we wcześniejszych badaniach kojarzone z neurotycznością u ludzi.

– To interesujące, że kilka genów, które zidentyfikowaliśmy jako wpływające na zachowanie owczarków niemieckich, jest również powiązanych z tym zachowaniem u ludzi. Mamy więc przykład, jak w dłuższej perspektywie moglibyśmy zdobywać więcej wiedzy o różnych zachowaniach u ludzi z pomocą psów – stwierdziła Lindblad-Toh, której wypowiedź przytoczono w źródle.

Przyszłe badania z udziałem szwedzkich sił zbrojnych

Zachowanie nie jest kontrolowane wyłącznie przez pojedyncze geny – to złożona interakcja wielu różnych genów. We współpracy ze Szwedzkimi Siłami Zbrojnymi naukowcy zamierzają przeprowadzić większe badania, aby lepiej zmapować genetykę zachowania. Docelowo wyniki mogłyby zostać wykorzystane do wybierania psów o najlepszych predyspozycjach do roli dobrych psów pracujących oraz do selekcji hodowlanej.

– To ostatecznie oznaczałoby, że odkrycia te mogłyby zostać wykorzystane do wyboru psów, które mają najlepsze perspektywy zostania dobrymi psami pracującymi i które mogłyby być używane w hodowli. Ale jeszcze tam nie dotarliśmy. To badanie jest dopiero pierwszym krokiem i pokazuje, że rzeczywiście istnieją wyraźne różnice w zachowaniu między pracującymi owczarkami niemieckimi a owczarkami niemieckimi wystawowymi – podsumował Åke Hedhammar, emerytowany profesor Szwedzkiego Uniwersytetu Nauk Rolniczych.

Światowy organ regulacyjny ds. handlu dzikimi zwierzętami CITES zniósł sankcje handlowe nałożone na Laos w 2023 roku, otwierając temu państwu Azji Południowo-Wschodniej drogę do wznowienia handlu makakami długoogonowymi i innymi gatunkami objętymi konwencją. Decyzja zapadła podczas posiedzenia Stałego Komitetu CITES, które odbyło się 4 listopada w Genewie, i spotkała się z mieszanym przyjęciem — część obrońców przyrody uznała ten krok za przedwczesny, argumentując, że Laos musi zrobić znacznie więcej, aby skutecznie ograniczyć nielegalny handel dzikimi zwierzętami, którego globalna wartość szacowana jest na miliardy dolarów rocznie.

Dlaczego CITES nałożył sankcje na Laos w 2023 roku

Laos został ukarany przez CITES w 2023 roku za brak kontroli nad siatkami przestępczymi handlującymi nielegalnymi produktami pochodzenia zwierzęcego, którym zapewniano niemal całkowitą bezkarność. Kraj nie uregulował również kwestii hodowli niedźwiedzi i tygrysów. Sankcje handlowe w praktyce uniemożliwiały Laosowi legalny eksport gatunków objętych listą CITES bez specjalnych ograniczeń, co miało znaczący wpływ na krajowy sektor hodowli zwierząt, w szczególności na farmy makaków długoogoniastych wykorzystywanych w badaniach biomedycznych.

Somvang Phimmavong, dyrektor generalny Departamentu Leśnictwa Laosu, podkreślił w wiadomości przesłanej do redakcji Mongabay, że jego kraj zdaje sobie sprawę, iż trwały postęp wymaga czegoś więcej niż jednorazowych działań:

– Zdajemy sobie sprawę, że trwały postęp wymaga ciągłych dochodzeń, ścigania, ograniczania popytu i skutecznego nadzoru nad ośrodkami ochrony dzikiej przyrody – napisał Somvang Phimmavong, cytowany przez Mongabay.

Znaczący postęp czy pozorne działania władz Laosu

Stały Komitet CITES uznał, że Laos poczynił znaczący postęp w rozwiązywaniu problemów, które doprowadziły do nałożenia sankcji. Z informacji przekazanych przez Mongabay wynika, że wspólne dochodzenie tej redakcji z organizacją pozarządową GI-TOC zidentyfikowało w 2025 roku 35 nielegalnych punktów sprzedaży produktów z dzikich zwierząt w Wientianie i Luang Prabang, oferujących kość słoniową, róg nosorożca, łuski pangolina i inne nielegalne towary chińskim turystom.

Do lipca 2026 roku liczba sklepów wzrosła, jednak wkrótce potem większość z nich została zamknięta. Według źródeł monitorujących handel w Laosie, w sierpniu 2026 roku działało jedynie sześć lub siedem takich punktów. Departament Leśnictwa poinformował, że władze skontrolowały 25 sklepów, nakazały zamknięcie sześciu i zatrzymały 27 cudzoziemców.

Laos przekazał CITES listę działań egzekucyjnych w rocznym raporcie o nielegalnym handlu. Dokument przygotowany na listopadowe posiedzenie komitetu wskazuje na 13 konfiskat dokonanych między grudniem 2024 a czerwcem 2026 oraz dodatkowe przejęcie ponad 1755 kilogramów kości słoniowej w prowincji Bolikhamxay w sierpniu. Somvang odmówił udostępnienia raportu redakcji Mongabay, tłumacząc, że musi najpierw przejrzeć go pod kątem informacji wrażliwych.

Stały monitoring CITES i warunki zniesienia sankcji

Zniesienie sankcji nie oznacza końca kontroli ze strony międzynarodowej społeczności. Laos będzie podlegał stałemu monitoringowi przestrzegania przepisów CITES, a dalsza możliwość eksportu gatunków objętych konwencją będzie od tego uzależniona. Jak stwierdził jeden z regionalnych działaczy na rzecz ochrony przyrody, cytowany anonimowo przez Mongabay, organy ścigania zajmujące się przestępczością przeciwko dzikiej przyrodzie poczyniły znaczne postępy, szczególnie w zwalczaniu nielegalnego handlu powiązanego z ekskluzywnymi wycieczkami chińskich grup turystycznych.

Jednak ten sam rozmówca zaznaczył, że Laos musi utrzymać presję na grupy przestępcze, a sprawdzianem zaangażowania kraju będzie to, czy wysocy rangą przestępcy zostaną pociągnięci do odpowiedzialności:

– Zniesienie zawieszenia powinno oznaczać początek nowego etapu odpowiedzialności, a nie powrót do normalnego trybu działania – powiedział działacz, cytowany przez Mongabay.

Handel makakami długoogonowymi obwarowany dodatkowymi zabezpieczeniami

Zmiana polityki CITES wobec Laosu będzie miała szerokie i natychmiastowe konsekwencje dla regionalnego handlu dzikimi zwierzętami, jednak Stały Komitet ustalił warunki związane z handlem zagrożonym makakiem długoogonowym (Macaca fascicularis). Źródła zbliżone do rządu Laosu od dawna sugerowały, że ambicja wyjścia z czarnej listy CITES była w dużej mierze napędzana chęcią handlu tymi małpami, które są hodowane w niewoli w co najmniej 10 obiektach zidentyfikowanych przez Mongabay w całym kraju.

Niektóre z tych farm prowadzi firma Vannaseng Trading Co. Ltd., która od dawna była oskarżana o udział w nielegalnym handlu lwami, tygrysami, niedźwiedziami, małpami i kością słoniową.

Podczas porannej sesji posiedzenia CITES 4 listopada przedstawiciele Niemiec zaproponowali zmianę zapisów zaleceń dla Laosu, która wymagałaby od tego kraju wykazania, że celem działań są nie tylko nielegalni handlarze, przemytnicy czy kłusownicy, ale także – organizatorzy, finansiści i inne kluczowe postacie w sieciach przestępczych – jak cytuje Mongabay.

Jakie warunki musi spełnić Laos przed wznowieniem eksportu małp

Przedstawiciel Wielkiej Brytanii w CITES oświadczył podczas spotkania, że popiera zniesienie zawieszenia handlu, ale tylko pod warunkiem wprowadzenia przez Laos dalszych zabezpieczeń dotyczących handlu małpami. Propozycje obu stron zostały zaakceptowane zarówno przez CITES, jak i przez Laos. Według Somvanga z Departamentu Leśnictwa eksport małp nie zostanie wznowiony, dopóki określone warunki nie zostaną spełnione.

– Dodatkowe zalecenie przyjęte przez Komitet wymaga, aby niezbędne zabezpieczenia były w pełni operacyjne przed zatwierdzeniem jakiegokolwiek eksportu – powiedział Somvang Phimmavong w rozmowie z Mongabay. Wśród wymogów wymienił roczne kwoty eksportowe dla trzech zarejestrowanych obiektów hodowlanych, niezawodną indywidualną identyfikację i identyfikowalność, uzgadnianie zapisów magazynowych, weryfikację przedeksportową oraz zgodność z wymogami transportu żywych zwierząt.

Dopóki Laos nie udowodni CITES, że te zasady zostały wdrożone, makaki długoogoniaste z Laosu nie będą sprzedawane na arenie międzynarodowej. Somvang podkreślił również, że samo zniesienie zawieszenia nie upoważnia żadnej firmy do eksportu, a każdy wniosek musi spełniać obowiązujące wymogi krajowe i konwencji, w tym weryfikację legalnego pochodzenia i statusu zwierząt urodzonych w niewoli.

Kontrowersje wokół liczebności dzikiej populacji makaków w Laosie

Kwestia handlu makakami długoogonowymi budzi szczególne emocje ze względu na rozbieżności w szacunkach populacji. Podczas gdy najlepsze szacunki z 2022 roku sugerowały dziką populację liczącą od 300 do 500 osobników w Laosie, badanie przeprowadzone przez Narodowy Uniwersytet Laosu w 2024 roku oszacowało, że kraj zamieszkuje 30 586 osobników — liczba, którą wielu działaczy na rzecz ochrony przyrody kwestionuje.

Mark Jones, szef polityki w organizacji praw zwierząt Born Free, zwrócił uwagę podczas posiedzenia Stałego Komitetu CITES, że dostępne dowody terenowe sugerują, iż dzikie populacje mogą być znacznie niższe niż liczby przywoływane na poparcie dalszych kwot, a badania wskazują, że gatunek ten jest nieobecny w wielu siedliskach i w całym kraju może pozostać zaledwie kilkaset osobników.

Przedwczesna decyzja czy początek nowego rozdziału

Debbie Banks, menedżerka kampanii w Environmental Investigation Agency (EIA) z siedzibą w Londynie, oceniła w wywiadzie dla Mongabay, że choć władze Laosu podjęły działania przeciwko nielegalnym sklepom z dzikimi zwierzętami obsługującym chińskich turystów, wciąż pozostaje wiele do zrobienia.

– Nie chodzi o to, że nic się nie wydarzyło, ale jest zbyt wcześnie, aby stwierdzić, czy to egzekwowanie pozorowane, czy naprawdę transformacyjne — i właśnie to musimy zobaczyć – powiedziała Banks. Przez lata EIA dzieliła się informacjami wywiadowczymi na temat sieci przemytu zwierząt z władzami Laosu, by następnie obserwować, jak siatki te nadal działają bez przeszkód.

Banks wezwała Laos do tego, by wyszedł poza aresztowania i konfiskaty i zaczął ścigać – firmy i osoby znajdujące się na szczycie – syndykatów przemytniczych. Jej zdaniem zniesienie zawieszeń handlowych było przedwczesne, ponieważ to właśnie one stanowiły polityczny bodziec, który doprowadził do obecnej sytuacji, a presja powinna zostać utrzymana, aby doprowadzić egzekwowanie prawa do skutecznego finału.

Zmiana zachowania kota przy kuwecie jako sygnał alarmowy dla właścicieli

Kot płytko i krótko zasypujący swoje odchody może wysyłać właścicielowi ważny sygnał, że z jego zdrowiem dzieje się coś niepokojącego. Zachowanie, które dotychczas polegało na głębokim i długim zakopywaniu odchodów, a nagle zmienia się w pobieżne zagrzebywanie, nie jest wynikiem zmiany charakteru pupila, lecz potencjalną oznaką problemów zdrowotnych lub środowiskowych.

Dlaczego kot przestaje dokładnie zakopywać odchody w kuwecie?

Koty są mistrzami w maskowaniu bólu i choroby. Zwierzęta te potrafią ukrywać swoje dolegliwości do momentu, w którym ich stan staje się już poważny i nie są w stanie udawać, że wszystko jest w porządku. Właśnie wtedy wysyłają pierwsze, często bardzo subtelne sygnały. Jednym z nich może być płytkie i krótkie zakopywanie odchodów w żwirku. Eksperci wiążą takie zachowanie z chorobą nerek, jednak da się je rozpoznać już wcześniej, obserwując uważnie swojego pupila.

Jakie choroby mogą objawiać się zmianą zachowania kota przy kuwecie?

Kiedy kot sika częściej i dłużej, ma kłopoty z wypróżnianiem się albo coraz słabiej zasypuje swoje odchody, daje tym sygnał, że z jego zdrowiem jest coś nie tak. Warto podkreślić, że nie musi to od razu oznaczać kłopotów z nerkami u kota. Problem może być o wiele bardziej złożony, a wśród potencjalnych przyczyn wymienia się:

• cukrzycę,
• problemy z dolnymi drogami moczowymi,
• nadczynność tarczycy,
• ból stawów i procesy starzenia się,
• problemy z żołądkiem i jelitami,
• zablokowanie cewki moczowej – sytuacja u kocurów jest bardzo niebezpieczna i wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Kuweta i żwirek jako potencjalna przyczyna problemów kota

Płytkie i krótkie zakopywanie odchodów w żwirku wcale nie musi oznaczać poważnych chorób pupila. Czasem przyczyna jest o wiele bardziej prozaiczna. Przykładem może być nowy domownik, który wywołuje stres u kota, albo zbyt zanieczyszczona kuweta. Również sam żwirek może nie być odpowiedni dla czworonoga – może go być za dużo lub za mało. Sama faktura także ma znaczenie: ostry żwirek będzie drażnił łapki kota, co nie sprzyja długiemu zakopywaniu odchodów.

Podobnie sytuacja wygląda w przypadku zbyt małej kuwety albo gdy wejście do niej jest za wysokie, a sama kuweta posiada klapkę. Wtedy futrzak może czuć się niczym w pułapce i unikać spędzania w niej dłuższego czasu. Właśnie dlatego warto przyjrzeć się otoczeniu i zdrowiu pupila – wadze, apetytowi, pragnieniu oraz częstotliwości oddawania moczu.

Kiedy zmiana zachowania kota wymaga wizyty u weterynarza?

Pojedyncze odchylenia od normy nie są powodem do niepokoju. Aby zorientować się, że coś poważnego dzieje się z naszym pupilem, należy go obserwować przez co najmniej kilka dni. Jeśli sytuacja się nie zmienia, warto umówić kota na wizytę u weterynarza. Im wcześniej zareagujemy, tym lepsze rokowania na wyzdrowienie, zwłaszcza jeśli naszego pupila trapią kłopoty z nerkami.

Podczas opieki nad zwierzakiem może pomóc tak zwana inteligentna kuweta. Tego typu urządzenie nie tylko samo się oczyszcza, ale także monitoruje zdrowie kota, co może pomóc w postawieniu diagnozy. Należy jednak pamiętać, że nie zastąpi ona wizyty u specjalisty, a jedynie stanowi dodatkowe wsparcie w codziennej obserwacji pupila.

Los niedźwiedzicy Trójki w rękach urzędników – aktywiści walczą o jej życie

Los niedźwiedzicy Trójki z rejonu Wołkowyi w gminie Solina wciąż pozostaje nierozstrzygnięty. Zwierzę regularnie pojawia się w pobliżu zabudowań, co skłoniło lokalnych radnych i samorządowców do żądania jego eliminacji. W obronie drapieżnika stanęła Akcja Demokracja, która wystosowała petycję do generalnego dyrektora ochrony środowiska, lokalnego oddziału w Rzeszowie oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Według doniesień OKO.press zespół ekspercki skłania się ku wydaniu zgody na odstrzał, choć oficjalna decyzja jeszcze nie zapadła.

Dlaczego niedźwiedzica Trójka podchodzi pod zabudowania w Wołkowyi?

W ocenie aktywistów niedźwiedzica nie zbliża się do ludzi bez przyczyny. Zaledwie kilkaset metrów od zabudowań w Wołkowyi wykładane są myśliwskie nęciska, na których znajdują się warzywa, kukurydza oraz resztki jedzenia. Taka praktyka przyzwyczaja dzikie zwierzęta do obecności człowieka i łatwego dostępu do pożywienia. Dodatkowym czynnikiem wabiącym są przepełnione i niezabezpieczone śmietniki w okolicy.

Aktywiści wskazują na rozwiązania alternatywne wobec odstrzału

Autorzy petycji podkreślają, że zezwolenie na zabicie zwierzęcia pod ochroną ścisłą można wydać wyłącznie wtedy, gdy nie ma rozwiązania alternatywnego. – Tutaj alternatywa jest oczywista i nie została nawet wypróbowana – zaznaczają. Domagają się natychmiastowego usunięcia nęcisk w rejonach bytowania chronionych gatunków oraz wprowadzenia w gminie Solina pojemników na odpady odpornych na niedźwiedzie. Wskazują również na konieczność zbadania, czy samica nie jest w ciąży, gdyż jej zabicie mogłoby oznaczać śmierć nienarodzonego potomstwa.

Specjalny zespół interwencyjny za 16 mln zł bez realnych działań

W apelu poruszono także kwestię specjalnego zespołu interwencyjnego, którego powołaniem latem chwaliło się Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Program patroli wyposażonych w pojazdy terenowe, drony, termowizję oraz amunicję gumową i środki hukowe pochłonął ponad 16 mln zł, z czego 13 mln zł pochodzi z funduszy unijnych. Zadaniem formacji miało być płoszenie zwierząt podchodzących pod osady ludzkie zamiast ich eliminacji. Tymczasem, jak relacjonują aktywiści, gdy przyrodnik zapytał urzędników o monitorowanie miejsc koncentracji sygnałów GPS niedźwiedzicy, usłyszał, że zespół nie prowadzi działań w lesie.

Czy odstrzał niedźwiedzicy Trójki rozwiąże problem w Bieszczadach?

Strona społeczna nie ma wątpliwości, że zabicie niedźwiedzicy Trójki nie zlikwiduje problemu w regionie, jeśli w pobliżu domów nadal będą pozostawiane tony karmy. Aktywiści apelują również o upublicznienie protokołu z posiedzenia grupy eksperckiej oraz dopuszczenie organizacji społecznych do postępowania. Ich zdaniem kluczowe jest wyeliminowanie przyczyn przyciągających drapieżnika, a nie samo eliminowanie zwierzęcia.

Psy z Czarnobyla mają niezwykłe zdolności – co odkryli naukowcy?

Psy żyjące w Strefie Wykluczenia wokół Czarnobyla od pokoleń przystosowują się do życia w silnie skażonym środowisku. Badania genetyczne przeprowadzone przez amerykańskich naukowców pokazują, że zwierzęta te wykształciły unikalne cechy genetyczne, które mogą pomóc w zrozumieniu mechanizmów przetrwania w ekstremalnych warunkach. Odkrycie to rzuca nowe światło na to, jak szybko natura potrafi odpowiadać na katastrofy wywołane przez człowieka.

Ewolucja w cieniu katastrofy – skąd wzięły się psy w Strefie Wykluczenia?

Po katastrofie w Czarnobylu w 1986 roku ewakuowano okolicznych mieszkańców, pozostawiając na miejscu między innymi psy domowe. Zwierzęta te nie tylko przeżyły, ale zaczęły się rozmnażać i tworzyć populację, która istnieje do dziś. Naukowcy z amerykańskiego uniwersytetu postanowili zbadać, jak radiacja i trudne warunki wpłynęły na ich genom.

Jak badano psy z Czarnobyla i co wykazały analizy DNA?

Badacze przeanalizowali materiał genetyczny pobrany od zwierząt żyjących na różnych obszarach Strefy Wykluczenia. Okazało się, że populacje psów z okolic elektrowni jądrowej różnią się genetycznie od tych zamieszkujących tereny bardziej oddalone od miejsca katastrofy. Odkryte różnice sugerują, że promieniowanie jonizujące mogło odegrać rolę w kształtowaniu się lokalnych adaptacji.

Niezwykłe cechy genetyczne czarnobylskich psów – co je wyróżnia?

Wyniki badań wskazują, że psy z Czarnobyla posiadają zmiany w genach odpowiedzialnych za naprawę DNA i reakcję na stres oksydacyjny. Zdaniem naukowców może to świadczyć o tym, że zwierzęta te rozwinęły mechanizmy chroniące je przed skutkami długotrwałego narażenia na promieniowanie. To odkrycie jest ważne nie tylko dla biologii, ale też dla medycyny człowieka, ponieważ podobne procesy mogą zachodzić u ludzi narażonych na działanie czynników rakotwórczych.

Co wyniki badań oznaczają dla przyszłości Strefy Wykluczenia?

Naukowcy podkreślają, że populacja psów z Czarnobyla stanowi wyjątkowy naturalny eksperyment, który może pomóc zrozumieć, jak organizmy przystosowują się do życia w skrajnie nieprzyjaznym środowisku. Dalsze badania nad genomem tych zwierząt mogą przynieść odpowiedzi na pytania dotyczące ewolucji w warunkach katastrofy ekologicznej i długofalowych skutków promieniowania dla organizmów żywych.

Badania nad psami ze Strefy Wykluczenia w Czarnobylu trwają i z pewnością dostarczą kolejnych informacji na temat tego, jak natura radzi sobie z konsekwencjami działalności człowieka.

Zdrowie naszego pupila zaczyna się od miski, a odpowiednio dobrana dieta to podstawa jego długiego i szczęśliwego życia. Przykładowo poprzez wybór starannie wyselekcjonowanych produktów możemy zapewnić naszym czworonożnym przyjaciołom nie tylko smaczne, ale i pełnowartościowe posiłki. Odkryj, jak zróżnicowana oferta mokrych i suchych karm może każdego dnia wspierać zdrowie Twojego pupila. (więcej…)